Nowelizacja przepisów dotyczących projektu budowlanego, obowiązująca od 2021 r., wprowadziła fundamentalną zmianę: zamiast jednego dokumentu mamy trzy odrębne części. Dla kandydatów na uprawnienia budowlane to kluczowy temat, bo egzamin sprawdza nie tylko znajomość zakresu każdej z nich, ale też umiejętność poprawnego ich oprawienia, oznaczenia i przechowywania. Poniżej przedstawiam najważniejsze wymagania wynikające z rozporządzenia w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz.U. 2022 poz. 1679) oraz powiązanych aktów.
Trzy części projektu budowlanego
Zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia, projekt budowlany składa się z trzech elementów:
- Projekt zagospodarowania działki lub terenu - określa usytuowanie obiektu na działce, układ komunikacyjny, zieleń, uzbrojenie terenu.
- Projekt architektoniczno-budowlany - przedstawia układ funkcjonalno-przestrzenny, formę architektoniczną i podstawowe rozwiązania budowlane.
- Projekt techniczny - zawiera szczegółowe rozwiązania konstrukcyjne, instalacyjne i technologiczne.
Do projektu dołącza się także załączniki: opinie, uzgodnienia, pozwolenia, oświadczenie zarządcy drogi (w przypadku dróg krajowych lub wojewódzkich) oraz informację dotyczącą bezpieczeństwa i ochrony zdrowia (art. 20 ust. 1 pkt 1b ustawy Prawo budowlane).
Oprawa projektu budowlanego
Oprawa to sposób fizycznego połączenia elementów projektu. Rozporządzenie dopuszcza:
- Oprawę wspólną - wszystkie elementy w jednym tomie. Wyjątek: projekt techniczny w postaci elektronicznej nie może być objęty wspólną oprawą (§ 5 ust. 3).
- Oprawę wielotomową - każdy element w osobnym tomie lub tomy łączące kilka elementów. W przypadku wersji elektronicznej każdy plik to osobny tom (§ 5 ust. 2a).
Przy oprawie wielotomowej ważne jest, aby każdy tom był odpowiednio oznaczony i zawierał spis zawartości. Egzaminatorzy często pytają, co należy dołączyć do pierwszego tomu - pamiętaj, że pierwszy tom powinien zawierać projekt zagospodarowania działki lub terenu wraz z załącznikami, chyba że przyjęto inną systematykę.
Projekt zagospodarowania działki lub terenu
Część rysunkową sporządza się na aktualnej mapie do celów projektowych lub jej kopii (§ 15 ust. 1). W wersji elektronicznej mapa może być wektorowa lub rastrowa. Rysunek musi zawierać:
- orientację względem stron świata i sąsiednich terenów,
- granice działki, usytuowanie i obrys obiektów istniejących i projektowanych,
- zasięg nakazów, ograniczeń i uwarunkowań (np. z decyzji o warunkach zabudowy),
- układ komunikacji wewnętrznej, w tym drogi pożarowe i dojścia ewakuacyjne,
- ukształtowanie terenu, zieleń istniejącą i projektowaną,
- sieci uzbrojenia terenu, w tym wodociągi, kanalizację, gaz, ciepło, elektrykę i telekomunikację,
- podział terenu na części (jeśli dotyczy),
- dla obiektów liniowych - położenie sytuacyjno-wysokościowe.
Skala rysunków nie może być mniejsza niż 1:500, a dla inwestycji liniowych - 1:1000 (§ 15 ust. 5).
Projekt architektoniczno-budowlany
Część rysunkowa dla budynków obejmuje (§ 21):
- rzuty wszystkich charakterystycznych poziomów,
- charakterystyczne przekroje z nawiązaniem do poziomu terenu,
- widoki elewacji i dachu z określeniem wyrobów wykończeniowych i kolorystyki.
Dla obiektów innych niż budynki - rzuty, przekroje i widoki z analogicznymi wymaganiami. Skala rysunków: nie mniejsza niż 1:200 dla obiektów dużych, 1:100 dla pozostałych (§ 9 ust. 3).
Projekt techniczny
Część rysunkowa projektu technicznego musi zawierać (§ 24):
- rzuty, przekroje i elewacje (dla obiektów liniowych - przekroje poprzeczne i podłużne) konieczne do przedstawienia rozwiązań budowlano-konstrukcyjnych,
- położenie i parametry instalacji i urządzeń technologicznych mających wpływ na konstrukcję,
- rozwiązania przegród zewnętrznych z uwzględnieniem szczegółów wpływających na właściwości cieplne i szczelność powietrzną (dla budynków ogrzewanych, wentylowanych, klimatyzowanych),
- podstawowe urządzenia instalacji ogólnotechnicznych i technologicznych,
- zasadnicze elementy wyposażenia instalacyjno-budowlanego, w tym instalacje wodociągowe, kanalizacyjne, ogrzewcze, wentylacyjne, chłodnicze, klimatyzacyjne, gazowe, elektroenergetyczne, telekomunikacyjne, piorunochronne oraz instalacje ochrony przeciwpożarowej.
Dokumentacja projektowa, specyfikacja techniczna i program funkcjonalno-użytkowy
Zgodnie z rozporządzeniem w sprawie szczegółowego zakresu i formy dokumentacji projektowej, specyfikacji technicznych wykonania i odbioru robót budowlanych oraz programu funkcjonalno-użytkowego (Dz.U. 2021 poz. 2454), są to odrębne opracowania, w których wydziela się tomy według przyjętej systematyki podziału robót budowlanych (§ 2 ust. 1). Mogą być sporządzone w formie papierowej lub elektronicznej (PDF). W wersji papierowej strony muszą być trwale spięte i ponumerowane.
Dokumentacja projektowa to szersze pojęcie niż projekt budowlany - obejmuje projekty wykonawcze, specyfikacje techniczne itp. Specyfikacja techniczna wykonania i odbioru robót budowlanych (STWiORB) określa wymagania dotyczące wykonania i odbioru robót. Program funkcjonalno-użytkowy (PFU) stosuje się przy zamówieniach publicznych, gdy zadanie polega na zaprojektowaniu i wykonaniu robót.
Kosztorys inwestorski
Podstawę do sporządzenia kosztorysu inwestorskiego stanowią (§ 3 rozporządzenia w sprawie metod i podstaw sporządzania kosztorysu inwestorskiego, Dz.U. 2021 poz. 2458):
- dokumentacja projektowa,
- specyfikacja techniczna wykonania i odbioru robót budowlanych,
- założenia wyjściowe do kosztorysowania,
- ceny jednostkowe robót podstawowych.
Ceny jednostkowe ustala się na podstawie danych rynkowych (np. z wcześniejszych umów, publikacji) lub kalkulacji szczegółowych.
Kosztorys inwestorski musi zawierać stronę tytułową z nazwą zamówienia, lokalizacją, kodami CPV, danymi zamawiającego i opracowującego, wartością kosztorysową oraz datą opracowania (§ 7).
Dokumentacja geotechniczna
Kiedy jest potrzebna? Zgodnie z rozporządzeniem w sprawie ustalania geotechnicznych warunków posadawiania obiektów budowlanych (Dz.U. 2021 poz. 2454), dla obiektów zaliczanych do pierwszej kategorii geotechnicznej wystarczy prosta opinia geotechniczna, dla drugiej - dokumentacja badań podłoża, a dla trzeciej - pełna dokumentacja geologiczno-inżynierska. W praktyce projekt budowlany musi zawierać odpowiednie badania, jeśli warunki gruntowe są skomplikowane.
Na czym najczęściej się potykają
- Mylenie oprawy wspólnej z wielotomową - projekt techniczny w wersji elektronicznej nie może być w jednym pliku z innymi częściami, jeśli stosujesz oprawę wspólną.
- Nieznajomość minimalnych skal rysunków - dla projektu zagospodarowania 1:500, dla architektoniczno-budowlanego 1:200/1:100, dla technicznego analogicznie.
- Brak oznaczeń przeciwpożarowych - na rysunkach architektoniczno-budowlanych i technicznych trzeba oznaczać klasy odporności ogniowej, dymoszczelność itp.
- Pomijanie załączników - oświadczenie zarządcy drogi, informacja BIOZ, uzgodnienia - to częsty błąd w projektach.
- Niewłaściwa podstawa kosztorysu - kosztorys inwestorski nie może być sporządzony bez STWiORB czy dokumentacji projektowej.
- Brak ponumerowania stron w wersji papierowej dokumentacji - to wymóg formalny, który bywa pomijany.
Pamiętaj, że egzamin sprawdza praktyczne stosowanie przepisów, a nie ich cytowanie z pamięci. Dlatego warto przećwiczyć na przykładach, jak skompletować projekt budowlany dla typowego budynku mieszkalnego czy hali magazynowej.
Stan prawny na 27 sierpnia 2026 r.