Informacja dotycząca bezpieczeństwa i ochrony zdrowia (BIOZ) oraz plan bezpieczeństwa i ochrony zdrowia (plan BIOZ) to dokumenty, które często bywają mylone, a na egzaminie na uprawnienia budowlane różnice między nimi są regularnie sprawdzane. Projektant sporządza informację BIOZ, kierownik budowy - plan BIOZ. Obowiązek ich opracowania wynika z ustawy - Prawo budowlane, a szczegółowy zakres i formę określa rozporządzenie w sprawie informacji dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia oraz planu bezpieczeństwa i ochrony zdrowia. W tym artykule wyjaśniamy, kiedy powstają oba dokumenty, co zawierają i jakie konsekwencje dla egzaminu mają te regulacje.
Kiedy projektant sporządza informację BIOZ?
Zgodnie z art. 20 ust. 1 pkt 1b Prawa budowlanego do podstawowych obowiązków projektanta należy sporządzenie informacji dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia ze względu na specyfikę projektowanego obiektu budowlanego. Informacja ta jest uwzględniana w planie bezpieczeństwa i ochrony zdrowia. Oznacza to, że projektant przygotowuje informację BIOZ zawsze, gdy projektuje obiekt budowlany - niezależnie od tego, czy na budowie będzie wymagany plan BIOZ. Informacja BIOZ jest częścią projektu budowlanego i ma na celu przekazanie kierownikowi budowy danych niezbędnych do sporządzenia planu BIOZ, jeśli taki plan jest wymagany.
Kiedy kierownik budowy sporządza plan BIOZ?
Kierownik budowy jest obowiązany, w oparciu o informację BIOZ, sporządzić lub zapewnić sporządzenie planu bezpieczeństwa i ochrony zdrowia przed rozpoczęciem budowy (art. 21a ust. 1 Prawa budowlanego). Obowiązek ten powstaje jednak tylko w określonych przypadkach. Zgodnie z art. 21a ust. 1a plan BIOZ sporządza się, jeżeli:
- w trakcie budowy wykonywany będzie przynajmniej jeden z rodzajów robót budowlanych wymienionych w ust. 2, lub
- przewidywane roboty budowlane mają trwać dłużej niż 30 dni roboczych i jednocześnie będzie przy nich zatrudnionych co najmniej 20 pracowników lub pracochłonność planowanych robót będzie przekraczać 500 osobodni.
Rodzaje robót budowlanych, o których mowa w ust. 2, to:
- roboty, których charakter, organizacja lub miejsce prowadzenia stwarza szczególnie wysokie ryzyko powstania zagrożenia bezpieczeństwa i zdrowia ludzi, a w szczególności przysypania ziemią lub upadku z wysokości,
- roboty, przy prowadzeniu których występują działania substancji chemicznych lub czynników biologicznych zagrażających bezpieczeństwu i zdrowiu ludzi,
- roboty stwarzające zagrożenie promieniowaniem jonizującym,
- roboty prowadzone w pobliżu linii wysokiego napięcia lub czynnych linii komunikacyjnych,
- roboty stwarzające ryzyko utonięcia pracowników,
- roboty prowadzone w studniach, pod ziemią i w tunelach,
- roboty wykonywane przez kierujących pojazdami zasilanymi z linii napowietrznych,
- roboty wykonywane w kesonach, z atmosferą wytwarzaną ze sprężonego powietrza,
- roboty wymagające użycia materiałów wybuchowych,
- roboty prowadzone przy montażu i demontażu ciężkich elementów prefabrykowanych.
Uwaga: plan BIOZ sporządza się przed rozpoczęciem budowy, ale może być aktualizowany w trakcie jej trwania. Jeśli w trakcie budowy wystąpią zmiany, kierownik budowy wprowadza je do planu BIOZ i zamieszcza adnotację określającą przyczyny ich wprowadzenia (zgodnie z § 5 rozporządzenia).
Co zawiera plan BIOZ?
Szczegółowy zakres planu BIOZ określa rozporządzenie w sprawie informacji dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia oraz planu bezpieczeństwa i ochrony zdrowia. Zgodnie z § 3 plan BIOZ zawiera:
- stronę tytułową,
- część opisową,
- część rysunkową, sporządzoną na kopii projektu zagospodarowania działki lub terenu, jeżeli jest wymagany zgodnie z przepisami ustawy - Prawo budowlane.
Strona tytułowa zawiera:
- nazwę i adres obiektu budowlanego,
- imię i nazwisko lub nazwę inwestora oraz jego adres,
- imię i nazwisko oraz adres kierownika budowy, sporządzającego plan BIOZ, a w przypadku gdy plan BIOZ sporządzany jest przez inną osobę - również imię i nazwisko oraz adres tej osoby lub nazwę i adres podmiotu sporządzającego plan BIOZ.
Część opisowa zawiera w szczególności:
- zakres robót dla całego zamierzenia budowlanego oraz kolejność realizacji poszczególnych obiektów,
- wykaz istniejących obiektów budowlanych podlegających adaptacji lub rozbiórce,
- wskazanie elementów zagospodarowania działki lub terenu, które mogą stwarzać zagrożenie bezpieczeństwa i zdrowia ludzi,
- informacje o przewidywanych zagrożeniach występujących podczas realizacji robót budowlanych, określające skalę i rodzaje zagrożeń oraz miejsce i czas ich wystąpienia,
- informacje o sposobie prowadzenia instruktażu pracowników przed przystąpieniem do realizacji robót szczególnie niebezpiecznych,
- określenie sposobu przechowywania i przemieszczania materiałów, wyrobów, substancji oraz preparatów niebezpiecznych na terenie budowy,
- wskazanie środków technicznych i organizacyjnych, zapobiegających niebezpieczeństwom wynikającym z wykonywania robót budowlanych w strefach szczególnego zagrożenia zdrowia lub w ich sąsiedztwie, w tym zapewniających bezpieczną i sprawną komunikację, umożliwiającą szybką ewakuację na wypadek pożaru, awarii i innych zagrożeń,
- wskazanie miejsca przechowywania dokumentacji budowy oraz dokumentów niezbędnych do prawidłowej eksploatacji maszyn i innych urządzeń technicznych.
Część rysunkowa, opracowana na kopii projektu zagospodarowania działki lub terenu, zawiera dane umożliwiające łatwe odczytanie części opisowej, a w szczególności:
- czytelną legendę,
- oznaczenie czynników mogących stwarzać zagrożenie,
- rozmieszczenie urządzeń przeciwpożarowych wraz z parametrami poboru mediów, punktami czerpalnymi, zaworami odcinającymi, drogami dojazdowymi,
- rozmieszczenie sprzętu ratunkowego (w tym pływającego, jeżeli jest to uzasadnione rodzajem robót), niezbędnego przy prowadzeniu robót budowlanych,
- rozmieszczenie i oznaczenie granic obszarów wewnętrznych i zewnętrznych stref ochronnych, wynikających z przepisów odrębnych, takich jak strefy magazynowania i składowania materiałów, wyrobów, substancji oraz preparatów niebezpiecznych, strefy pracy sprzętu zmechanizowanego i pomocniczego,
- rozmieszczenie placów produkcji pomocniczej, takich jak węzły produkcji betonu cementowego i asfaltowego, prefabrykatów,
- przedstawienie rozwiązań układów komunikacyjnych, transportu na potrzeby budowy oraz ogrodzenia terenu,
- lokalizację pomieszczeń higieniczno-sanitarnych.
Informacja BIOZ a plan BIOZ - kluczowe różnice
Informacja BIOZ i plan BIOZ to dwa różne dokumenty. Informacja BIOZ jest sporządzana przez projektanta na etapie projektowania i stanowi element projektu budowlanego. Plan BIOZ jest sporządzany przez kierownika budowy przed rozpoczęciem budowy, na podstawie informacji BIOZ, i jest dokumentem wykonawczym. Informacja BIOZ ma charakter ogólny, natomiast plan BIOZ jest szczegółowy i uwzględnia specyfikę obiektu oraz warunki prowadzenia robót. Ponadto plan BIOZ zawiera część rysunkową, której informacja BIOZ nie posiada (choć informacja BIOZ może zawierać wskazówki do jej sporządzenia).
Ogłoszenie dotyczące bezpieczeństwa pracy i ochrony zdrowia
Na budowie, na której jest wymagany plan BIOZ, inwestor lub kierownik budowy ma obowiązek umieścić ogłoszenie zawierające dane dotyczące bezpieczeństwa pracy i ochrony zdrowia. Zgodnie z art. 45c Prawa budowlanego ogłoszenie zawiera:
- przewidywane terminy rozpoczęcia i zakończenia wykonywania budowy,
- maksymalną liczbę pracowników zatrudnionych na budowie w poszczególnych okresach,
- informacje dotyczące planu bezpieczeństwa i ochrony zdrowia.
Ogłoszenie wykonuje się na sztywnej płycie koloru żółtego, która ma kształt prostokąta. Napisy ogłoszenia wykonuje się w sposób czytelny i trwały, literami i cyframi koloru czarnego, o wysokości co najmniej 4 cm. Ogłoszenie umieszcza się w widocznym miejscu obok tablicy informacyjnej, na wysokości umożliwiającej jego odczytanie.
Obowiązki pracodawcy z działu dziesiątego Kodeksu pracy
Dział dziesiąty Kodeksu pracy dotyczy bezpieczeństwa i higieny pracy. W kontekście egzaminu na uprawnienia budowlane istotne są przede wszystkim obowiązki pracodawcy, takie jak organizacja pracy w sposób zapewniający bezpieczne i higieniczne warunki pracy, prowadzenie oceny ryzyka zawodowego, informowanie pracowników o zagrożeniach, zapewnienie środków ochrony indywidualnej, szkolenia BHP, a także opracowanie regulaminu pracy (art. 104 i 1041 K.p.). Regulamin pracy ustala organizację i porządek w procesie pracy oraz związane z tym prawa i obowiązki pracodawcy i pracowników. Powinien on określać m.in. organizację pracy, warunki przebywania na terenie zakładu pracy, systemy i rozkłady czasu pracy, terminy wypłaty wynagrodzenia, wykazy prac wzbronionych pracownikom młodocianym oraz kobietom, a także rodzaje prac i stanowisk dozwolonych młodocianym w celu odbywania przygotowania zawodowego.
Na czym najczęściej się potykają
- Mylenie informacji BIOZ z planem BIOZ - to dwa różne dokumenty, sporządzane przez różne osoby na różnych etapach.
- Nieznajomość przesłanek obowiązku sporządzenia planu BIOZ - pamiętaj o dwóch alternatywnych warunkach: rodzaj robót lub czas trwania i liczba pracowników (30 dni, 20 pracowników, 500 osobodni).
- Pomijanie części rysunkowej planu BIOZ - jest ona obowiązkowa, a jej brak to błąd.
- Nieprawidłowe określenie zawartości strony tytułowej - musi zawierać dane kierownika budowy, a jeśli plan sporządza inna osoba, również jej dane.
- Zapominanie o adnotacji o zmianach w planie BIOZ - każda zmiana wymaga wpisu z przyczyną.
- Nieznajomość wymogów dotyczących ogłoszenia - żółta płyta, czarne litery o wysokości co najmniej 4 cm, umieszczenie obok tablicy informacyjnej.
- Pomijanie wyłączeń z planu BIOZ - plan nie zawiera danych dotyczących obiektów służących obronności lub bezpieczeństwu, które mogłyby ujawnić ich charakter, przeznaczenie i nazwę. Zakres wyłączenia określa inwestor zgodnie z przepisami o ochronie informacji niejawnych.